Hôm rồi, chúng tôi có dịp về thăm vườn sầu riêng của chú Ba ở Đăk Lăk, thấy chú cứ ngồi ngắm nghía mấy cái rễ sầu riêng con mà cười tủm tỉm. Chú Ba bảo: “Mấy chú kỹ sư BNN nói đúng ghê, đất mà khỏe thì cây nó cũng vui theo. Tôi giờ hay nhìn rễ lắm, thấy rễ trắng mập là biết cây mình đang ‘sướng’ rồi.”
Thật ra, cái ‘sướng’ của cây không tự nhiên mà có đâu bà con ạ. Dưới mỗi mét vuông đất, đặc biệt là quanh vùng rễ cây, là cả một “đại công trường” với hàng tỷ tỷ công nhân vi sinh vật đang ngày đêm làm việc cật lực. Chúng tôi hay gọi vui đó là “bộ gen” của đất, vì chính chúng định hình nên sức sống và năng suất của mảnh vườn mình.
Các 'Nhóm Công Nhân' Chủ Chốt Dưới Đất
Giống như một xã hội thu nhỏ, hệ vi sinh vật đất cũng có đủ loại “ngành nghề” khác nhau, mỗi loài đóng một vai trò cực kỳ quan trọng:
- Nhóm “Thợ Cả” – Vi khuẩn và Nấm phân giải chất hữu cơ: Đây là nhóm đông đảo nhất, chuyên “ăn” xác bã thực vật, lá cây rụng, phân chuồng… để biến chúng thành mùn, thành chất dinh dưỡng dễ tiêu cho cây. Nhờ có chúng mà đất tơi xốp, màu mỡ hơn, không bị chai cứng. Bà con cứ hình dung, nếu không có chúng, thì lá cây rụng đầy vườn sẽ chất đống mãi không phân hủy được!
- Nhóm “Thợ Khoan Giếng” – Vi khuẩn cố định đạm: Nghe cái tên là biết rồi phải không bà con? Khí đạm (N2) trong không khí thì nhiều vô kể, nhưng cây không hấp thụ trực tiếp được. Nhóm vi khuẩn này (như Azotobacter, Rhizobium cộng sinh ở rễ cây họ đậu) có khả năng “gom” đạm từ không khí, chuyển hóa thành dạng cây dễ hấp thụ. Giúp cây xanh tốt mà không cần bón quá nhiều phân đạm hóa học.
- Nhóm “Thợ Giải Nén” – Vi khuẩn hòa tan lân, kali: Trong đất, lân (P) và kali (K) thường tồn tại ở dạng khó tiêu, cây khó hấp thụ. Các “thợ giải nén” như Bacillus, Pseudomonas sẽ tiết ra enzyme, axit hữu cơ để “phá vỡ” các liên kết này, giúp giải phóng lân và kali về dạng cây dễ hấp thụ. Giúp bộ rễ cây cứng cáp, hoa ra nhiều, trái ngọt.
- Nhóm “Bác Sĩ Thực Vật” – Nấm đối kháng (như Trichoderma), Vi khuẩn kháng bệnh: Đây là những chiến binh bảo vệ bộ rễ cây khỏi các tác nhân gây bệnh từ nấm và vi khuẩn có hại. Chúng cạnh tranh thức ăn, không gian sống, thậm chí tiết ra chất kháng sinh tự nhiên để ức chế mầm bệnh. Giống như có một đội ngũ y bác sĩ túc trực 24/24 dưới đất để chăm sóc sức khỏe cho cây vậy.
Chăm Sóc 'Bộ Gen' Đất Thế Nào Cho Hiệu Quả?
Hiểu được vai trò quan trọng của “bộ gen” vi sinh vật, chúng tôi luôn khuyên bà con hãy chú trọng nuôi dưỡng và bổ sung chúng. Đừng chỉ nghĩ đến phân hóa học mà bỏ quên những “người bạn” thầm lặng này.
“Đất là mẹ, cây là con, vi sinh vật là người chăm sóc. Muốn con khỏe, mẹ phải khỏe và người chăm sóc phải đủ đầy.”
Vậy làm sao để đất mình có nhiều “công nhân” vi sinh vật khỏe mạnh? Đơn giản thôi bà con:
- Bổ sung chất hữu cơ: Phân chuồng ủ hoai, rơm rạ, xác bã thực vật… là nguồn thức ăn dồi dào cho vi sinh vật.
- Hạn chế lạm dụng hóa chất: Thuốc trừ sâu, diệt cỏ hóa học liều cao sẽ tiêu diệt cả vi sinh vật có lợi, phá vỡ cân bằng hệ sinh thái đất.
- Sử dụng chế phẩm sinh học: Đây là cách nhanh và hiệu quả nhất để bổ sung trực tiếp các chủng vi sinh vật hữu ích vào đất. Đội ngũ BNN chúng tôi đã nghiên cứu và phát triển nhiều sản phẩm chứa các chủng vi sinh vật được chọn lọc kỹ càng, giúp bà con “tiếp viện” kịp thời cho “đại công trường” dưới đất của mình.
Thấy chú Ba khoe mấy cây sầu riêng lá xanh mướt, rễ trắng khỏe mà chúng tôi mừng thay. Chỉ cần bà con chịu khó quan tâm đến “bộ gen” đất, thì cây trồng sẽ đền đáp xứng đáng bằng năng suất cao, chất lượng tốt. Có gì thắc mắc, bà con cứ gọi về BNN, chúng tôi luôn sẵn lòng cùng bà con tìm giải pháp tốt nhất cho mảnh vườn của mình nhé!
